Praca Tłumacza #4

Na czym polega tłumaczenie?

Według Słownika Języka Polskiego termin „tłumaczenie” oznacza:

1. wyjaśnienie, interpretacja czegoś
2. usprawiedliwianie się przed kimś lub uzasadnianie czegoś
3. wypowiedź, za pomocą której ktoś usprawiedliwia się przed kimś lub uzasadnia coś
4. opracowanie tekstu w innym języku niż oryginalny 
5. tekst przetłumaczony z jednego języka na inny

Samo słowo „translacja” pochodzi od Łacińskiego słowa translatio i oznacza „na drugą stronę”.

Proces tłumaczeniowy obejmuje szereg etapów, z których każdy ma ogromne znaczenie na rzecz zapewnienia doskonałego efektu końcowego. W zależności od tego czy mamy do czynienia z tłumaczeniem ustnym, czy pisemnym, proces tłumaczenia będzie wyglądał inaczej.

Podczas tłumaczenia tekstu pisanego jedną z pierwszych rzeczy, które musi zrobić tłumacz, jest dokładne zapoznanie się z tekstem. Warto zwrócić uwagę na to, czy w tekście znajdują się ilustracje lub inne elementy graficzne, gdyż mogą one wpłynąć na samo tłumaczenie albo zawierać dodatkowe, przydatne informacje, które mogą je ułatwić. 

Po zapoznaniu się z tekstem, tłumacz otrzymuje ogólny obraz tego, o czym jest dane zlecenie i jaka jest jego struktura, może więc przystąpić do jego tłumaczenia. Tutaj ważnym elementem jest „research”, który polega na szukaniu odpowiednich słów w słownikach jak i na wyszukiwaniu informacji w internecie na temat dotyczący danego tłumaczenia. Gdy tłumacz skończy tłumaczyć tekst, za każdym razem dokonuje samo-korekty i weryfikuje wykonaną przez siebie pracę. Korekta taka polega na ponownym przeczytaniu tekstu i poprawieniu wszelkich możliwych błędów, np.: literówek, błędów ortograficznych, interpunkcyjnych i gramatycznych, przy jednoczesnym zapewnieniu zgodności z wszelkimi wytycznymi określonymi dla danego projektu. 

Po zakończeniu tego etapu kontaktuje się z klientem, omawiając różne kwestie związane z tłumaczeniem oraz okazuje ostateczny tekst, gotowy do użycia – wysłania, druku lub do publikacji.

W tłumaczeniach ustnych sprawa ma się w odmienny sposób. W zależności od tego z jakim rodzajem tłumaczenia ustanego mamy do czynienia lub w jakim miejscu będzie ono dokonywane, tłumaczenie to będzie wyglądało inaczej. Tłumaczenia konsekutywne, tłumaczenia symultaniczne lub tłumaczenia szeptane - każde z nich znacząco różni się od siebie. Jedne wykonywane są na bieżąco, drugie zdanie po zdaniu, jeszcze inne bez kontaktu z osobą mówiącą. Duża odporność na stres i perfekcyjna znajomość języka jest tutaj kluczowa.
Panuje błędne przekonanie, że proces tłumaczenia jest procesem łatwym, a jedyne, co należy robić, to przetłumaczyć tekst pomiędzy dwoma językami używając słownika lub internetu jako przewodnika. Tłumaczenie nie jest bowiem mechanicznym przekładem poszczególnych słów z jednego języka na drugi, ponieważ nie istnieją dwa tak bardzo do siebie podobne. Wykonywanie przekładów z języka obcego na polski lub odwrotnie to bardzo ciężka praca, do której nie wystarczy doskonała znajomość przynajmniej jednego języka obcego. Praktycznie wszystkie tłumaczenia, aby były dobrze zrobione, muszą być wykonane przez osoby posiadające wiedzę w temacie tłumaczenia.

Tłumacze w swej codziennej pracy mogą napotkać na różnego rodzaju problemy, które sprawiają, że proces tłumaczenia staje się trudniejszy. Są to min.:
→ Problemy z tekstem źródłowym - zmiany wprowadzane do tekstu podczas procesu tłumaczenia, nieczytelne lub źle wydrukowane teksty, zawierające błędy ortograficzne,
→ Problemy językowe - dialekty i neologizmy, skróty, nazwy własne, różnice stylistyczne takie jak zwroty istniejące w tekście źródłowym, których odpowiedników brakuje w tekście docelowym
→ Wyrażenia potoczne - krótkie słowa, których dokładne znaczenie zależy przeważnie od kontekstu
→ Nieprzetłumaczalność pewnych zwrotów na dane języki
→ Inne - rymy, tempo poetyckie, specyficzne odniesienia kulturowe, humor, nieznajomość kontekstu użycia danego słowa w tekście oryginalnym
→ Aspekty kulturowe

English version below

How translation is done?

According to the Dictionary of the Polish Language, the term "translation" means:

1. explanation, interpretation of something
2. making excuses to someone or justifying something
3. a statement by which someone justifies themselves to someone or justifies something
4. preparing the text in a language other than the original one
5. text translated from one language to another

The word "translation" itself comes from the Latin word translatio and means "to the other side".

The translation process involves a series of steps, each of which is of great importance in ensuring a perfect end result. Depending on whether we are dealing with interpretation or translation, the translation process will be different.
When translating written text, one of the first things a translator has to do is read the text carefully. It is worth paying attention to whether the text contains illustrations or other graphic elements, as they may affect the translation itself or contain additional, useful information that may facilitate it. After reading the text, the translator gets an overview of what the commission is about and gets to know its structure, so they can start translating it. Here, an important element is "research", which consists of searching for appropriate words in dictionaries as well as searching for information on the Internet on a topic related to a given translation. After the translator has finished translating the text, they self-correct and verify the work they have done. Such correction consists of rereading the text and correcting any possible errors, e.g. typos, spelling mistakes, punctuation and grammar errors, etc., while at the same time ensuring compliance with any relevant guidelines identified for the project. After completing this stage, they contact the client to discuss various issues related to the translation and show the final text, ready for use - sending, printing, or publication.

When it comes to interpretation, the situation is different. Depending on what type of interpreting we are dealing with or where it will be done, this translation will be different. Consecutive, simultaneous, or whispered interpreting - each of them is significantly different from each other. Some are performed while the speech is still being delivered, the other ones sentence by sentence, others without contact with the speaker. High resistance to stress and perfect knowledge of the language is the key here.

There is a common misconception that the translation process is easy and all you need to do is translate text between two languages using a dictionary or the internet as a guide. The translation is not a mechanical transition of individual words from one language to another, because there are no two that are so alike. Translating from a foreign language into Polish or vice versa is a very hard work, and perfect knowledge of at least one foreign language is not enough. After all, all translations, to be done well, must be done by people with knowledge in the subject of translation.

In their daily work, translators may encounter various types of problems that make the translation process more difficult. These include:
→ Problems with the source text - changes made to the text during the process of translation, illegible or incorrectly printed texts with spelling errors,
→ Language problems - dialects and neologisms, abbreviations, proper names, stylistic differences such as phrases existing in the source text of which the equivalents are missing in the target text
→ Colloquial expressions - short words whose exact meaning depends mostly on the context
→ The untranslatability of certain phrases into the given languages
→ Other - rhymes, poetic pace, specific cultural references, humor, ignorance of the context of using a given word in the original text
→ Cultural aspects.